logo loomancoaching.nl

Op zoek naar de onderstroom van onze gevoelens

'We lopen permanent het gevaar onze onafhankelijkheid te verliezen, slaaf te worden van wat anderen over ons zeggen of van onze innerlijke aandrang. Waardigheid is de poging de verloren autoriteit over je leven te herstellen. In die zin is het een antwoord op de fragiliteit van het leven.'

Op zoek naar de onderstroom van onze gevoelens

Zelfstandigheid. Het is de eerste bouwsteen van waardigheid, betoogt Bieri in zijn boek. Wie zijn gevoelens en standpunten enkel na-aapt van anderen, is geen autonoom en daarmee geen waardig mens.

Zonder zelfkennis geen zelfstandigheid. 'Het komt erop aan de onderstroom van onze gevoelens, wensen en voorstellingen op het spoor te komen die zonder dat we het weten ons leven bepalen,' tekent de emeritus-hoogleraar filosofie op in Een manier van leven. Om onszelf te kennen, moeten we 'de verborgen logica en dynamica van verdrongen en bedolven motieven' aan het licht brengen.

Veel dingen gebeuren achter de schermen. Die tonen zich in onze dagdromen en fantasieën. Ontdekken wie je bent, is het patroon in je emoties, in je fantasieën, in je dagdromen blootleggen.'

'Ontdekken wie je bent, is het patroon in je emoties, in je fantasieën, in je dagdromen blootleggen'

Hoe ontdek je dat patroon dan?
'Door je dagdromen te observeren. Door aandachtig te zijn voor de subtiliteiten van je gevoelens en je emotionele reacties op mensen, ruimtes, straten, geluiden, muziek. Zelfkennis begint met verhoogd bewustzijn. In plaats van je door het leven te haasten en te struikelen, stop je af en toe, om je echt bewust te worden van wat er met je gebeurt.'

Filosoof Peter Bieri - als schrijver onder de naam Pascal Mercier bekend van de internationale bestseller Nachttrein naar Lissabon – schreef: Een manier van Leven; een fascinerend boek over wat het betekent waardig te leven.

Stop met het vinden van antwoorden, geniet van de vraag; Rainer Maria Rilke

‘Wees geduldig jegens alles wat nog onduidelijk is
in je hart
en probeer van de vragen zelf te genieten.
Zoek heden niet meer naar de antwoorden,
die kunnen je niet gegeven worden,
want je zou niet in staat zijn ze te beleven.
En je moet juist alles beleven.
Beleef heden de vraag.
Misschien zul je dan, geleidelijk,
zonder het te merken,
op een dag in het verschiet de antwoorden beleven.’
(Rainer Maria Rilke, Brieven aan een jonge dichter, 1904)

Levert rendementsdenken wel rendement op?

Het grootste probleem met het 'rendementsdenken' is niet dat het geen oog heeft voor de zachte en onmeetbare waarden in het leven. Het grootste probleem is dat het helemaal geen rendement oplevert, schrijft Rutger Bregman van De Correspondent

Hele sectoren – van de kinderopvang tot de zorg, van het onderwijs tot de publieke omroep – zijn in de afgelopen jaren gefixeerd geraakt op Het Rendement. Lees: op het aantal diploma’s, op de kijkcijfers, op de winst, op het precieze aantal minuten dat een slechtbetaalde verpleger met een tijdelijk contract nodig heeft voor het wassen van een demente oudere.

Maar toen waren een paar honderd studenten in Amsterdam het zat. En ineens was iederéén het zat. Weg met het rendementsdenken, hoorde je overal, weg met de technocraten die van alles de prijs kennen maar van niets de waarde. We zouden op een keerpunt staan: kiezen we voor een strak georganiseerde B.V. Nederland? Of kiezen we voor een zorgzame en ontspannen samenleving die – zo werd schoorvoetend toegegeven – misschien een tikje duurder uitvalt?

Het is een vals dilemma.

Lees meer...

Leidt zelfdiscipline en prestatiedrang tot depressie?

Zelfdiscipline,’ schrijft de Koreaanse filosoof Byung-Chul Han, ‘is fataler dan gedisciplineerd worden door een ander, omdat verzet tegen jezelf onmogelijk is.’ Iedereen krijgt de vrijheid, maar daarmee ook de plicht: de plicht om optimaal te presteren. ‘Wie faalt heeft dat dan ook aan zichzelf te wijten, het is zijn eigen schuld en met die schuld moet hij maar zien te leven.’ Met andere woorden: ‘De prestatiemaatschappij baart depressieven en kneuzen.’

René Gude concludeert hetzelfde over de gesportificeerde samenleving: ‘De individuele winnaar neemt alles en is gelukkig, maar de verliezer – vaak dezelfde persoon, maar iets later – heeft niets en wordt treurig.’ En de aantallen verliezers ‘lopen op’, aldus Gude: ‘Depressie is in 2020 volksziekte nummer één.’

Toch is dat wat de prestatiesamenleving voortbrengt: een leger aan Duracellkonijntjes, barstend van de ambitie, de motivatie en de drive, maar zonder duidelijke richting. Of, zoals Jeroen van Baar het schrijft in zijn boek De Prestatiegeneratie (2014): ‘Passie is een doel op zich geworden, in plaats van een bijproduct van interesse.’